De universiteit is er voor onderwijs en onderzoek, niet voor de winst

Discussies over de inrichting van het hoger onderwijs betroffen recent vaak de hogescholen, waar als gevolg van een te groot vertrouwen in risicovolle groeimodellen en managementhypes losgezongen bestuurders voor een reeks schandalen zorgden, met als dieptepunt het InHolland-debacle. De universiteiten hebben hun identiteit beter weten vast te houden: onderwijs, wetenschap en het maatschappelijk belang (het primaire proces) worden er gewaarborgd door hoogopgeleide docenten en onderzoekers (de wetenschappelijke professionals) en aan het primaire proces verbonden ondersteunend personeel. Toch staat het idee onder druk dat een universiteit er allereerst is om het primaire proces - onderwijs, de wetenschap en het maatschappelijk belang - te waarborgen; bedrijfsmatig denken, managementconcepten en managers gaan steeds meer domineren.
De politiek is ondertussen, mede onder invloed van schandalen in het hbo maar ook bij woningcorporaties, tot inkeer gekomen en zoekt naar een nieuwe balans tussen enerzijds bedrijfsmatige modernisering van de organisatie en anderzijds het waarborgen van het primaire proces en de positie van professionals die de organisatie maken tot wat ze is. Deze politieke verandering is hoopgevend. Universiteitsbestuurders beseffen echter nog niet dat de tijden zijn veranderd. Dit blijkt ten minste uit drie ontwikkelingen: de topsalarissen van bestuurders, het misplaatste gebruik van managementconcepten en de groeiende praktijk om promovendi een beurs te geven in plaats van een salaris. Het toont dat het primaire proces en de ontwikkeling van de professionals uit het zicht zijn geraakt. Dit is in tegenstelling tot wat de politiek wil en wat in andere sectoren gebruikelijk is.
Het artikel sluit af met tien adviezen waarmee de universiteitsbestuurders en politiek de eerste stap kunnen zetten om tot bloeiende Nederlandse universiteiten te komen die hun internationale reputatie in uitmuntend onderzoek en goed onderwijs waar zullen maken.