Voor en na Mabo. Rechtsontwikkeling in Australië

Important legal developments are often credited to court decisions. This contribution will firstly discuss the Australian High Court decision in the Mabo case as such. The legal implications of a decision are often emphasised, instead of the actual persons who started the case, as Dutch sociological research has shown. The article will secondly state that in the Mabo case the person Eddy Mabo and his Aboriginal companions were a lot more important. Not that one has to solely think of him and his clansmen as political activists who go to court to change the legal order. The analysis will show that Eddie Mabo c.s. represent a legal culture in its own right. That legal culture has a far much longer history than the two centuries of Anglo-Australian common law. Mabo came to the fore as someone who was entitled by Aboriginal law to bear witness of Aboriginal law. The fact that an Aboriginal actor as such is the pure actuality of law is hardly recognised by the Anglo-Australian legal culture.


Een opvallende rechtsontwikkeling wordt vaak toegeschreven aan een rechterlijke uitspraak. In deze bijdrage wordt in eerste instantie datzelfde gedaan voor de uitspraak van de Australische High Court in de Mabo-zaak. Maar blijven de procespartijen meestal buiten beeld (zie De Hoge Raad van onderen), in deze geruchtmakende zaak zijn de eisers Eddie Mabo c.s. zelf op de voorgrond getreden. Het betekende een forse omwenteling voor het Australische recht. Toch wordt de Mabo-zaak niet als een politieke rechtszaak geanalyseerd, maar als een zaak tussen twee autonome rechtsculturen. Mabo’s zaak is er een die geboren wordt uit een andere maatschappij met eigen rechtscultuur. Deze cultuur heeft zich in heel wat meer eeuwen gevormd dan de twee eeuwen Anglo-Australische maatschappij- en rechtsontwikkeling. Mabo is met het Aboriginal recht op de voorgrond getreden omdat hij naar Aboriginal recht iemand is die over wat recht is of moet zijn, kan en mag getuigen. Dat de Aboriginal actor meer is dan een factor wordt door de Anglo-Australische rechtscultuur onvoldoende onderkent.