Hobbels op het speelveld van zorgverzekeraars

Ziekenfondsen en particuliere verzekeraars hebben een zeer verschillende uitgangspositie op de toekomstige zorgmarkt. Het Verbond van Verzekeraars heeft de SEO in kort bestek gevraagd inzicht te geven in het effect van de stelselherziening op de positie van de particuliere zorgverzekeraars. De onderzoeksvragen van het Verbond van Verzekeraars zijn:

Komen er regionale monopolies? Zo ja, welke gevolgen heeft dit voor de consument?
Hoe kan concurrentie in het nieuwe stelsel bevorderd worden?
In het rapport worden de volgende conclusies getrokken:
Een gedeeld speelveld voor ziekenfondsen en particuliere ziektekostenverzekeraars zal de consolidatietendens in zorgverzekeringen versterken.
Of particuliere zorgverzekeraars in het nieuwe stelsel zelfstandige marktkansen behouden hangt vooral af van aanvullende regulering. Deze regulering betreft (1) de uitwerking van acceptatieplicht; (2) de spelregels voor contracteren door zorgaanbieders met regionale marktmacht, i.c. algemene ziekenhuizen; (3) de omvang van het basispakket; (4) de ruimte voor collectieve zorgverzekeringscontracten.
Uitgaande van een landelijke acceptatieplicht en een verbod op exclusieve relaties tussen zorgaanbieders met marktmacht en verzekeraars zal er een marktstructuur ontstaan die een mengeling laat zien van een zeer beperkt aantal landelijk opererende zorgverzekeraars en een groter aantal dominante regionale zorgverzekeraars.
Voor de consument is dit niet bezwaarlijk zolang er sprake is van concurrentie tussen de dominante regionale verzekeraars. Voorwaarde voor concurrentie tussen de dominante regionale verzekeraars is het uitsluiten van exclusieve relaties tussen verzekeraars en zorgaanbieders met marktmacht. Wanneer dat niet gebeurt kan de regionaal dominante verzekeraar alle zorgaanbodcapaciteit opkopen, waardoor de consument niet kan overstappen naar een verzekeraar in een andere regio. - Voor het functioneren van de verzekeringsmarkt van groot belang hoe zorgaanbieders worden gereguleerd. Als een verzekeraar een preferentiële relatie met een zorgaanbieder verwerft voor een (belangrijk) deel van de zorgcapaciteit, dan is de vraag hoe het restdeel gecontracteerd kan worden. Zal dat deel door de marktmeester gedwongen onder dezelfde voorwaarden aan andere verzekeraars worden geboden? Of zijn de leveringsvoorwaarden ongunstiger? Dit vraagstuk behoeft nadere uitwerking.
Concurrentie tussen verzekeraars kan verder worden bevorderd door:
het bevorderen van concurrentie tussen zorgaanbieders: slechten toetredingsdrempels ziekenhuizen, schrappen numerus fixus medicijnen, het bevorderen van collectieve contracten