Is dit de grenswaarde?

Het overschrijden van een landsgrens vormde in het verleden voor het personenverkeer een behoorlijke barrière: naast de tijd die het kostte bij de paspoortcontrole, betekende een ander land ook een andere historie, een andere cultuur, een andere taal en een andere valuta. Met de Europese eenwording en de invoering van de Euro is het een stuk eenvoudiger geworden voor goederen en personen om binnen de EU de grens te passeren. Dit paper geeft, op basis van een in opdracht van de Dienst Verkeer & Scheepvaart ontwikkeld model, inzicht in de waarde die aan het oversteken van een landsgrens toe te kennen is.
Binnen het nieuwe Landelijk Modelsysteem 2010 is een submodel voor grensoverschrijdend personenverkeer van en naar Nederland met de auto ontwikkeld. Op basis van dit model zijn in dit paper voor zowel België als Duitsland expliciete grensweerstanden geschat. Deze grensweerstanden verkleinen de kans op reizen naar een bestemming in het buitenland, ten opzichte van gelijkwaardige bestemmingen in Nederland. De grensweerstanden zijn eerst geschat op het Mobiliteitsonderzoek Nederland en vervolgens gekalibreerd op basis van tellingen. De grensweerstand naar België blijkt beduidend lager te liggen dan de grensweerstand naar Duitsland. De taalbarrière kan hier een oorzaak van zijn. Daarnaast geldt dat mensen makkelijker de grens passeren om bijvoorbeeld een boodschap te doen, dan om er te werken of onderwijs te volgen.
Het gebruikte model is een discrete-keuzemodel op basis van de random utility theorie, wat er toe leidt dat de grensweerstand in utils (nut) is gegeven. Deze theoretische nutswaarde is omgerekend naar reistijd en leidt tot grensweerstanden van 1 tot 3 minuten voor een reis om te gaan winkelen en 35 tot 45 minuten voor een werkreis. Middels kentallen gebruikt in Kosten-Baten Analyses is ook een monetaire waarde aan de grensweerstand te verbinden. Op jaarbasis ‘kosten’ de landsgrenzen met België en Duitsland ons tussen de 150 en 200 miljoen Euro.