Redengevendheid: een nadere conceptualisering

In dit artikel wordt de betekenis van het begrip redengevendheid, als juridisch motiveringsvereiste voor de bewezenverklaring ex. artikel 359 lid 3 Sv nader geduid. Die duiding is noodzakelijk voor de academische discussie onder juristen en niet-juristen over de waardering van het bewijs door de feitenrechter en het proces waarlangs die waardering dient te verlopen. De conceptualisering van redengevendheid past daarnaast in het aanhoudende maatschappelijke debat over de waardering van bewijs in strafzaken en de aandacht die in de politiek en media gevraagd wordt voor (potentiële) gerechtelijke dwalingen. De auteur pleit voor een – niet wederzijds uitsluitend – onderscheid tussen de begrippen redengevendheid, relevantie, betrouwbaarheid, bewijskracht en bewijswaarde. Dit wordt onder meer verduidelijkt aan de hand van het zwijgen van de verdachte, dat juridisch gezien niet redengevend mag zijn, maar theoretisch en praktisch gezien wel bewijswaarde heeft. Daarnaast valt het onderscheid tussen redengevendheid en de andere hierboven genoemde begrippen eveneens uit te leggen aan de hand van strafzaken waarin er discussie bestaat over de verschillende dader-hypothesen (whodunit-hypothesen). Redengevendheid heeft als motiveringsvereiste slechts betrekking op de belastende bewijsmiddelen. Het hoeft bovendien niets te zeggen over de mate waarin die bewijsmiddelen onderscheid maken (discrimineren) tussen de verschillende whodunit-hypothesen. Tot slot is in dit artikel de vraag aan de orde wat, gelet op onder andere actuele inzichten over het waarderen van bewijs, de waarde is van (de huidige invulling van) redengevendheid ex. artikel 359 lid 3 Sv als juridisch motiveringsvereiste van de bewezenverklaring, ter controle van de juistheid daarvan.