Fiscaal vestigingsbeleid

Regelmatig verschijnen berichten over een verslechterend Nederlands vestigings- en investeringsklimaat. Vaak betreft dit (panel)onderzoeken naar het investeringsklimaat in diverse landen of specifiek voor Nederland. De onderzoeken zien op een veelheid aan relevante variabelen, waaronder de fiscale regelgeving. Het belang van de fiscaliteit varieert. Meestal betreft het daarbij de directe belastingen. In een onderzoek van de Europese Investeringsbank worden belastingen als een belangrijke barrière genoemd bij investeringsbeslissingen, waarbij zowel voor Nederland als voor andere landen de fiscaliteit voor grote ondernemingen belangrijker lijkt dan voor het midden- en kleinbedrijf. Uit een recent SEO-onderzoek volgt dat grotere bedrijven vaker overwegen activiteiten te verplaatsen dan kleinere bedrijven. Dit komt ook voort uit een negatiever oordeel over het belastingklimaat. Volgens dit onderzoek zien verplaatsingen vooral op productie- en verkoop-/marketingactiviteiten. R&D lijkt minder snel in beeld te komen waar het verplaatsingen betreft. Niet alleen de bestaande fiscale wetgeving, maar vooral ook de voorspelbaarheid van de toekomstige fiscale regelgeving is van belang. In dit artikel proberen wij te achterhalen welke fiscale aspecten vooral van belang zijn.

In het algemeen betreffen deze onderzoeken vooral investeringsbeslissingen van het grotere bedrijfsleven. De vraag is in hoeverre de uitkomsten van deze onderzoeken ook zicht bieden op het perspectief van kleinere vooral nationaal opererende ondernemingen. In de Nederlandse parlementaire geschiedenis lijkt de gedachte vooral dat deze nationaal opererende ondernemingen niet of minder snel bedrijfsverplaatsingen overwegen. De transactiekosten en onbekendheid met het buitenland zouden een drempel opwerpen en tegelijkertijd lijken deze bedrijven ook cultureel meer aan Nederland te zijn gebonden. Voor nationaal opererende ondernemingen zou, zo wordt wel gesteld, een hogere belastingdruk slechts beperkt verstorend werken en om die reden aanvaardbaar kunnen zijn. Een onderbelichte kwestie is in hoeverre emigratiebewegingen van natuurlijke personen van invloed zijn op (latere) locatiebeslissingen. Of er een relatie bestaat, proberen wij te onderzoeken. In het tweede deel van dit artikel beschrijven wij de belangrijkste fiscale regelingen in landen waarnaar relatief vaker emigratiebewegingen plaatsvinden. Zoals hierna ook nog aan de orde zal komen, leiden beleidsaanpassingen in het ene land regelmatig tot soortgelijke aanpassingen in andere landen. In die zin is het vestigingsklimaatbeleid dynamisch. Meer coördinatie zoals die de laatste jaren tussen landen aan de orde is, is om die reden dan ook wenselijk. Die coördinatie verklaart wellicht ook de relatief beperkte verschillen in belangrijke fiscale regelingen tussen landen.