Vaccinatie: tussen vrijheid en dwang Beschouwingen over verantwoorde regulering van vaccinatie

De uitvinding van vaccinatie heeft tot een doorbraak geleid in de preventie van infectieziekten en heeft de mortaliteit ten gevolge van infectieziekten aanzienlijk doen verminderen. Bovendien zijn dankzij de komst van vaccins verschillende infectieziekten, zoals pokken, succesvol de wereld uitgebannen en staat hetzelfde te gebeuren met andere infectieziekten, zoals polio. Toch kent het succesverhaal van vaccinaties ook keerzijden. Ondanks de geboekte successen van vaccinatieprogramma’s wereldwijd, daalt in verschillende landen, waaronder in Nederland, de bereidheid van mensen om zichzelf of hun kinderen te laten vaccineren. Een belangrijke aanleiding voor de uitvoering van dit onderzoek wordt gevormd door recente maatschappelijke ontwikkelingen, zoals de uitbraak van COVID-19 en recente uitbraken van mazelen, die onder andere leiden tot juridische vragen over de regulering van vaccinatie, in het bijzonder op het gebied van drang en dwang.
Met dit proefschrift wordt getracht antwoord te geven op belangrijke reguleringsvragen, juist ook met inachtneming van de recente ontwikkelingen op dit vlak. Daarbij staat de volgende hoofdvraag in dit proefschrift centraal: Hoe moet de Nederlandse regulering van vaccinatie worden beoordeeld in relatie tot het mensenrechtelijk kader, in het bijzonder met betrekking tot de uitoefening van drang en dwang? Een belangrijke conclusie die volgt uit dit onderzoek is dat het recht weliswaar ruimte biedt voor de toepassing van vaccinatieverplichtingen, maar dat bij de overweging tot regulering van vaccinatie, met name vanuit het oogpunt van proportionaliteit, in het bijzonder aandacht zou moeten worden besteed aan alternatieven hiervoor.