De persoon achter het dossier Werkwijze en resultaten van de Wijkrechtbank Eindhoven

Evaluatie probleemoplossende strafrechtspleging bij Wijkrechtbank Eindhoven
De Wijkrechtbank Eindhoven heeft ten doel om verdachten met problemen op verschillende leefgebieden een kans te bieden om met hulp van hulpverleners te werken aan hun achterliggende problemen, zoals schulden of een verslaving. Alleen bekennende verdachten die gemotiveerd zijn om hun gedrag of situatie te verbeteren, komen hiervoor in aanmerking.Voorafgaand aan de zitting van de wijkrechtbank maken hulpverleners een analyse van de persoonlijke situatie van de betrokkene. Ter zitting voert de rechter een uitgebreid gesprek met de verdachte en met de aanwezige ketenpartners om te komen tot een plan dat herhaling van strafzaken dient te voorkomen. De afspraken worden opgenomen als bijzondere voorwaarden bij de strafoplegging. De rechter houdt door middel van één of twee vervolgzittingen vinger aan de pols.

Persoonsgerichte aanpak
Uit het onderzoek blijkt dat deze persoonsgerichte aanpak doel treft. In de meeste zaken wordt een integraal pakket van afspraken gemaakt, gericht op het verstevigen van het vangnet rondom de betrokkene en het reduceren van achterliggende problemen. Het is nog te vroeg om al te kunnen zeggen dat deze aanpak ook leidt tot vermindering van recidive, maar de eerste resultaten laten een gunstig beeld zien.Samenwerking justitiële partners en hulpverleningsorganisatiesBijzonder aan de Wijkrechtbank Eindhoven is de samenwerking met particuliere hulpverleners en organisaties uit het sociaal domein. Daardoor kan ook buiten het justitieel dwangkader hulpverlening ingezet worden. Met toestemming van de betrokkene wordt informatie tussen de hulporganisaties uitgewisseld. Deze samenwerking heeft in de loop van de pilot vaste vorm gekregen en verloopt doorgaans goed. Advocaten hebben als vertrouwenspersoon een belangrijke rol in dit proces en bewaken een eerlijke procesgang.

Gerichtheid op de wijk
Het verminderen van overlast in de wijk en het versterken van de band tussen de rechtspraak en de wijk zijn moeilijk realiseerbare doelstellingen gebleken. Vanwege corona heeft de wijkrechtbank maar kort zitting kunnen houden in de wijk Oud-Woensel. Aangezien het lastig bleek om voldoende zaken te genereren uit deze wijk, heeft de wijkrechtbank vanaf de eerste zitting op 18 maart 2019 tot 1 juni 2021 (de einddatum van het onderzoek) uiteindelijk 54 zaken uit heel Eindhoven behandeld. Dat was minder dan waarop men had gehoopt. Uit het onderzoek blijkt dat deze doelstellingen niet goed aansluiten bij de doelgroep van de wijkrechtbank: bekennende verdachten van lichte strafbare feiten met multiproblematiek. Dit zijn doorgaans niet de mensen die de grootste overlast binnen de buurt veroorzaken.

Verder doordenken ‘probleemoplossende rechtspraak’
De onderzoekers raden aan om de doelstellingen en achterliggende strafdoelen beter af te stemmen op de doelgroep en de werkwijze van de wijkrechtbank. De sterke punten van de wijkrechtbank (integrale aanpak met behulp van multidisciplinair team) kunnen dan verder ontwikkeld worden en een breder bereik krijgen dan een specifieke wijk.