"Gansch het raderwerk staat stil" de kosten van stroomstoringen

Stroomstoring in Randstad kost 70 miljoen EUR per uur

De maatschappelijke kosten van stroomstoringen zijn aanzienlijk. Daarbij is niet alleen productieverlies bij bedrijven, maar ook de waarde van vrije tijd van huishoudens van groot belang. Een stroomstoring in de Randstad leidt overdag tot maatschappelijke kosten van ca. 70 miljoen EUR per uur. Deze kosten zijn veel hoger dan de waarde van de niet geleverde stroom: die is ‘slechts’ 1,6 miljoen EUR. De schade kan worden beperkt door de stroom efficiënt te verdelen. Dit blijkt uit een onderzoek van de SEO. Het onderzoek is uitgevoerd in opdracht van TenneT, de beheerder van het landelijk hoogspanningsnetwerk.

Sinds de stroomcrisis in Californië in 2000/2001 is de leveringszekerheid van elektriciteit in Nederland een belangrijk onderwerp van discussie. Deze zomer hebben de grote stroomstoring in de VS en Canada en het bijna-stroomtekort in Nederland de bezorgdheid verder vergroot. Alom wordt erkend dat de maatschappelijke waarde van een ongestoorde elektriciteitsvoorziening zeer groot is, maar het is onduidelijk hoe groot die waarde is. Dit onderzoek van de SEO verschaft daarover meer informatie.

De effecten van stroomstoringen kunnen op verschillende manieren worden gemeten, zoals: hoeveel stroom wordt niet geleverd? hoeveel mensen of bedrijven worden getroffen? hoe lang duurt de storing? Het uiteindelijke effect komt echter tot uiting in minder welvaart, in de vorm van minder productie door bedrijven en verloren vrije tijd bij consumenten. In het onderzoek zijn de gevolgen voor de welvaart in kaart gebracht en zo veel mogelijk in geld uitgedrukt.

De kosten van stroomstoringen komen niet alleen bij bedrijven terecht. Uit het onderzoek blijkt dat de waarde van verloren vrije tijd voor huishoudens in omvang vergelijkbaar is met de productieverliezen van bedrijven. De waarde van verloren vrije tijd bij huishoudens ‘s avonds is 85 miljoen EUR per uur. Dit komt omdat er veel huishoudens zijn, en omdat zaken waar veel tijd aan wordt besteed, afhankelijk zijn van elektriciteit. Voorbeelden zijn televisie, radio, telefoon, e-mail, vervoer (trein, tram, verkeerslichten) en huishoudelijk werk (wassen, strijken, stofzuigen). Omdat er vaak weinig mogelijkheden zijn voor een andere tijdsbesteding, gaat veel tijd verloren. En tijd is geld.

Bij de bedrijven zijn de verschillen groot. Zo is de economische schade als gevolg van stroomstoringen in de dienstensector (kantoren) veel groter dan in de industrie. De waarde van een uur verloren productie in de Nederlandse dienstensector is 69 miljoen EUR; voor de industrie is dat (hier geen waardeoordeel opnemen) 10 miljoen EUR. Hierdoor is de economische schade in gebieden met veel woningen en kantoren - met name de vier grote steden - het grootst (zie figuur). Deze schade kan worden verkleind door deze gebieden voorrang te geven bij het verdelen van schaarse stroom in geval van stroomtekorten.

De kosten van stroomstoringen zijn ook van belang bij de vraag op welke plaatsen in het elektriciteitsnet geïnvesteerd moet worden. Zulke investeringen verkleinen de kans op stroomstoringen, en daardoor ook de kosten. Ook het rendement van zulke investeringen is in de vier grote steden het hoogst.