Het stiefkind van het arbeidsrecht: de complexe relatie van zelfstandige arbeid en sociale verzekering

De opkomst van ZZP arbeid (zelfstandig zonder personeel) plaatste de architecten van de werknemersverzekeringen voor dilemma’s. Want had men nu te maken met werknemers die zoveel als mogelijk binnen de paraplu van deze verzekeringen gehouden moesten worden, of met ondernemers voor wie die regelingen niet geschreven zijn en die hier dus niets te zoeken hebben? Zijn Zzp’ers slachtoffer van werkgevers die in hen een goedkope aanvulling op het vaste werknemersbestand zien, of free riders die een slimme manier ontdekt hebben om hun arbeid te verkopen aan de meest biedende zonder de verplichte solidariteit die de werknemersverzekeringen genereren? Kwalificaties als ‘schijnzelfstandig’ en ‘quasiwerknemer’ kwamen op en zetten vele arbeidsrechtelijke pennen in beweging.
Intussen zijn we vijftien jaar verder en zijn de kaarten geschud. De zaken lijken helder, maar zijn ze dat ook?
In haar oratie ter aanvaarding van de leerstoel sociaal verzekeringsrecht aan de UvA, getiteld "Het stiefkind van het arbeidsrecht" laat Mies Westerveld zien dat de dilemma’s rondom het fenomeen ZZP nog altijd actueel zijn en dat de keuzes die op het snijvlak van zelfstandige en onzelfstandige arbeid zijn gemaakt heel vaak in het nadeel uitvallen van degene die op dit snijvlak zijn diensten aanbiedt. Wel is de noemer ‘ZZP’ te onbepaald voor algemene uitspraken of generiek beleid, de sleutel zit in een meer doelgroepgerichte aanpak. De oratie mondt uit in een pleidooi om een discussie die beleidsmatig beslecht lijkt, te heropenen. Tevens worden hiertoe enkele concrete handvatten aangereikt.