Husinghe ende hofstede Een institutioneel-geografische studie van de rechtspraak over onroerend goed in de stad Utrecht in de middeleeuwen

In deze dissertatie behandelt de auteur de rechtspraak over onroerend goed in de stad Utrecht gedurende de middeleeuwen. Deze jurisdictie omvatte ook de vrijwillige rechtspraak, dit wil zeggen de formaliteiten rond de overdracht en bezwaring van onroerend goed. Anders dan tegenwoordig was deze rechtspraak niet uniform, maar zeer divers. De stad Utrecht – de enige bisschopsstad in de Noordelijke Nederlanden, tevens een stad met een lange vóórstedelijke ontwikkeling – omvatte een groot aantal rechtsgebieden van zowel kerkelijke als wereldlijke aard. Binnen de lokale immuniteiten – de afgebakende afgebakende gebieden rondom de kerken van de vijf Utrechtse kapittels – werd het kerkelijk recht toegepast. Wat het wereldlijk rechtsgebied betreft, moest het stedelijk schepengerecht gedurende lange tijd op het gebied van de rechtspraak over onroerend goed de concurrentie dulden van andere gerechten: de dagelijkse gerechten van de kapittels en de Sint-Paulusabdij, het gerecht van de burggraaf, alsmede de tijnsgerechten Onder de Lakensnijders en de Omloop van Sint-Marie. Een deel van deze gerechten had zijn oorsprong nog vóór de verlening van het stadsrecht in het eerste kwart van de twaalfde eeuw.
Naast de institutionele worden ook de geografische aspecten van de rechtspraak over onroerend goed in het middeleeuwse Utrecht behandeld. De afbakening van de rechtsgebieden in territoriale zin levert belangrijke nieuwe inzichten op over de ruimtelijke ontwikkeling van de stad. Veel nog aanwezige elementen van de stedelijke structuur en bebouwing blijken verband te hebben gehouden met de rechten op en de rechtspraak over onroerend goed.