Vraagimpuls voor de scholingsdeelname

De strategische agenda voor het hoger onderwijs beoogt de deelname van werkenden aan het hoger onderwijs te versterken. Dit onderzoek analyseert de effecten van een concrete maatregel om dit doel te bereiken: vraaggestuurde financiering via een voucher. Als voor het postinitieel onderwijs financiering niet langer via het aanbod maar via de vraag verloopt, kan de deelname aan scholing in het hoger beroepsonderwijs met circa 9 tot maximaal 17 duizend personen stij-gen, 6% tot 11% van het totaal aantal scholingsdeelnemers in dit marktsegment.. In een eerder onderzoek is door SEO Economisch Onderzoek berekend dat privatisering van deeltijd hbo een besparing oplevert van minimaal €214 tot maximaal €321 miljoen. Bij een voucherbedrag van € 1.000 per deelnemer realiseert de overheid een netto besparing van €45 miljoen tot maximaal € 160 miljoen, omdat de kosten van de voucher lager zijn dan de opbrengst van de privatisering.
Een voucher voor het hele hoger onderwijs, dus inclusief wetenschappelijk onderwijs, kent hoge-re kosten en een hogere extra deelname aan scholing van 12 tot 24 duizend deelnemers. Bij een voucherwaarde van €1000 kan deze vorm van vraagfinanciering voor het hoger onderwijs bud-getneutraal worden ingevoerd in combinatie met privatisering van deeltijd hbo.
Als de reikwijdte van de voucher wordt verbreed tot het scholingsdeelname op mbo-niveau wordt dit effect verdubbeld. Voor deze extra stap in de toepassing van vraaggestuurde financie-ring worden extra kosten gemaakt. De nettokosten voor de overheid bedragen voor deze variant circa € 40 tot 60 miljoen.
De voucher biedt voor verschillende onderwijstypen een verschillende prikkel voor scholings-deelname. Voor het niet-regulier onderwijs biedt de voucher een sterkere prikkel voor scholings-deelname. Uitbreiding van de werking van de voucher tot zowel regulier als niet-regulier postini-tieel onderwijs zorgt voor een flinke impuls van de deelname: 148 duizend op hoger onderwijsni-veau en 279 duizend bij toepassing op zowel hoger onderwijs als mbo-niveau voor een voucher van € 750. Dit resulteert in hogere kosten. Een dergelijke voucher is alleen financierbaar als naast de bijdrage van het rijk financiering vanuit het bedrijfsleven beschikbaar, komt zoals eerder voor-gesteld in adviezen van de SER en het Innovatieplatform.
Een resultaat van dit onderzoek is dat de prikkel voor scholingsdeelname van de voucher niet-lineair is. Dit betekent dat een voucher met een hoger bedrag in verhouding een groter effect heeft, omdat de voucher een drempelwaarde moet overstijgen om effect te hebben op de scho-lingsdeelname. Dit vraagt zorgvuldige afweging bij de vormgeving van een vraaggestuurd instru-ment zoals een voucher.

Een voucher voor het hele hoger onderwijs, dus inclusief wetenschappelijk onderwijs, kent hogere kosten en een hogere extra deelname aan scholing van 12 tot 24 duizend deelnemers. Bij een voucherwaarde van €1000 kan deze vorm van vraagfinanciering voor het hoger onderwijs budgetneutraal worden ingevoerd in combinatie met privatisering van deeltijd hbo.