Een onontkoombaar verval of een plastisch en dus kneedbaar brein Metaforisch denken en spreken over dementie

In oktober 2017 kreeg Frits Spits de Visser-Neerlandiaprijs voor zijn inspanningen voor de Nederlandse taal en stelde het daaraan verbonden geld beschikbaar voor onderzoek in het Metaphor Lab Amsterdam naar de rol van metaforen in de manier waarop mensen over dementie praten. Zo sprak de directeur van de Wereldgezondheidsorganisatie op de 2015 Geneva Conference en Global Action against Dementia over een “vloedgolf die over de hele wereld onze kant op komt”. Bijgevolg bestaat er in Nederland een grootscheeps Deltaplan Dementie, waarin overheid, wetenschap en gezondheidszorg zich verenigen in de strijd tegen dementie. ‘Strijd’, ook al zo’n metafoor. Mensen met dementie ‘verliezen’ hun identiteit en vragen zich dan af ‘wat ze nog zijn’. Wat ik nog ben is de titel van een mooie documentaire over de beleving van dementie. Vergelijk de titel van de film Still Alice. Mensen met dementie worden door hun naasten en verzorgers soms ervaren als ‘zombies’. Dementie zelf wordt beschreven als een proces van onontkoombaar ‘vervalt’ en de remedie is om het brein te ’trainen’, want dat is veel ‘plastischer’ of ‘kneedbaarder’ dan wel wordt gedacht. Praten over dementie betekent metaforisch praten.