Innovatie: wie het weet mag het zeggen: feiten, onzekerheden en beleid

De Stichting voor Industriebeleid en Communicatie (SIC) wil activiteiten ontwikkelen om de industrie te stimuleren. Zij wil actuele kennis van en inzicht in de industriële ontwikkelingen verwerven, aandacht vragen voor deze ontwikkelingen en daarmee voor de plaats en de be-tekenis van de Nederlandse industrie. Ze wil het industriebeleid van de overheid en de socia-le partners stimuleren en meedenken over de richting die dit beleid uit moet gaan. SIC vraagt aandacht voor de ontwikkeling van de maakindustrie in Nederland en benadrukt met name de belangrijke bijdrage van de maakindustrie aan de welvaartscreatie, de werkgelegenheid, de export en de productiviteitsgroei van de Nederlandse economie.

Momenteel ligt de werkgelegenheid in de maakindustrie rond de 1 miljoen arbeidsjaren of ongeveer 15 procent van de totale werkgelegenheid in Nederland. In de maakindustrie word circa 17 procent van het Nederlandse nationaal product gecreëerd. Dat is vergelijkbaar met de prestaties van bijvoorbeeld de Amerikaanse maakindustrie. In lopende prijzen gemeten wordt het aandeel van de maakindustrie kleiner in de loop van de tijd. De Nederlandse maakindustrie is de motor van de export. Ruim driekwart van de Nederlandse export is af-komstig van de maakindustrie. De maakindustrie investeert meer dan evenredig in onder-zoek en ontwikkeling en is daarmee ook de bakermat van de innovaties. De maakindustrie is de belangrijkste aanjager van de groei van de arbeidsproductiviteit.

Dit beleidsadviespaper gaat over de zorg van SIC met betrekking tot innovatie in Nederland. Het paper schetst een beeld van de innovatieprestaties van de Nederlandse economie en gaat in op beleidsopties om deze prestaties te verbeteren. De rode draad in het paper is dat veel onbekend is over innovatie: In welke sectoren, bedrijven en technologieën liggen de kansen voor de toekomst? Hoe presenteren we op dit moment werkelijk? Wat gaat er precies mis en waarom? Wat zijn de determinanten van innovatie? Hoe effectief is innovatiebeleid? Vragen genoeg. Wie antwoorden heeft mag het zeggen. Getuige de veelheid aan ideeën en suggesties over innovatiebeleid in ingezonden bijdragen in de kranten zijn er genoeg deskundigen die antwoorden menen te hebben. De antwoorden van de deskundigen lopen echter sterk uit-een. Dat mag geen verbazing wekken: wetenschappelijk onderzoek naar determinanten van innovatie levert weinig harde conclusies op. Evenmin is er een wetenschappelijk verant-woorde methode om te voorspellen in welke sectoren en rond welke technologieën de innovatiekansen van de toekomst liggen. Deze onzekerheden leiden tot de belangrijke conclusie dat het onverstandig is in te zetten op specifieke instrumenten, sectoren of technologieën.

Onzekerheid over waar de innovatiekansen liggen pleit voor laagdrempelig, generiek innovatiebeleid, dat in principe openstaat voor alle bedrijven geacht sector en technologie. Laten degenen die het menen te weten hun ideeën over innovatie maar in de praktijk brengen: put your money where your mouth is. De markt beslist dan wel wie gelijk heeft.

Onzekerheid over de effectiviteit van beleid pleit er tevens voor veel aandacht te besteden aan beleidsexperimenten en beleidsevaluaties. Zo ontstaat op termijn een beter beeld over wat werkt en wat niet werkt.