HR (zaaknr. 13/04528: internationaal privaatrecht; internationale bevoegdheid ter zake verlenging ondertoezichtstelling en machtiging uithuisplaatsing; art. 8 lid 1 Brussel II-bis; peildatum; nader onderzoek naar kinderontvoering in zin art. 10 Brussel II-bis; verwijzing door Nederlandse naar Duitse rechter in zin art. 15 Brussel II-bis?)

Ten aanzien van de minderjarige kinderen van thans verzoekers tot cassatie (de ouders) heeft de Nederlandse rechter kinderbeschermingsmaatregelen genomen (ondertoezichtstelling en machtiging uithuisplaatsing). Deze maatregelen zijn verlengd. In de onderhavige zaak heeft Bureau Jeugdzorg bij op 7 januari 2013 ingediend verzoekschrift de verlenging van de termijn voor de ondertoezichtstelling en de machtiging uithuisplaatsing verzocht voor de duur van een jaar. Op 28 september 2012 hebben de ouders de kinderen meegenomen naar Duitsland en daarmee aan het toezicht van hun gezinsvoogden onttrokken. In deze zaak gaat het om de vraag of de internationale bevoegdheid van de Nederlandse rechter in het kader van een verlenging van de eerder uitgesproken kinderbeschermingsmaatregelen zelfstandig moet worden beoordeeld aan de hand van de feiten en omstandigheden ten tijde van het inleiden van de verlengingsprocedure (op 7 januari 2013), of dat daarvoor aansluiting kan worden gezocht bij de feiten en omstandigheden ten tijde van het inleiden van de eerdere procedure die tot het instellen van deze kinderbeschermingsmaatregelen heeft geleid en het daarop gebaseerde bevoegdheidsoordeel in die procedure van het gerechtshof te Leeuwarden in zijn beschikking van 1 maart 2012. Het hof heeft voor de laatste opvatting gekozen. Tegen dat oordeel keert zich het cassatiemiddel.
Hoewel de onderhavige procedure tot verlenging van de eerder uitgesproken kinderbeschermingsmaatregelen samenhangt met procedures waarin kinderbeschermingsmaatregelen zijn uitgesproken en de duur van deze maatregelen zijn verlengd, is sprake van een zelfstandig geding dat met een nieuw verzoekschrift is ingeleid. Derhalve dient de internationale bevoegdheid van de Nederlandse rechter ten aanzien van de in dit geding verzochte verlenging van de eerder uitgesproken kinderbeschermingsmaatregelen zelfstandig te worden beoordeeld aan de hand van het bepaalde in Verordening (EG) nr. 2201/2003 van de Raad van 27 november 2003 betreffende de bevoegdheid en de erkenning en tenuitvoerlegging van beslissingen in huwelijkszaken en inzake de ouderlijke verantwoordelijkheid (hierna: Brussel II-bis). Ingevolge art. 8 lid 1 Brussel II-bis komt ter zake van de ouderlijke verantwoordelijkheid bevoegdheid toe aan de gerechten van de lidstaat op het grondgebied waarvan het kind zijn gewone verblijfplaats heeft op het tijdstip dat de zaak bij het gerecht aanhangig wordt gemaakt. Dit brengt mee dat het hof de internationale bevoegdheid van de Nederlandse rechter had dienen te onderzoeken aan de hand van de feiten en omstandigheden ten tijde van het inleiden van het onderhavige geding, dat wil zeggen: 7 januari 2013. Door aansluiting te zoeken bij hetgeen het gerechtshof te Leeuwarden in zijn beschikking van 1 maart 2012 heeft overwogen met betrekking tot de internationale bevoegdheid van de Nederlandse rechter, is het hof dan ook uitgegaan van een onjuiste peildatum.
Na verwijzing dient tevens te worden onderzocht of sprake is van ongeoorloofde overbrenging van de kinderen naar Duitsland als bedoeld in art. 10 Brussel II-bis, en, zo ja, of de Nederlandse rechter ingevolge deze bepaling zijn internationale bevoegdheid heeft behouden. Indien zou komen vast te staan dat de Nederlandse rechter ingevolge art. 10 Brussel II-bis zijn internationale bevoegdheid heeft behouden, dient vervolgens te worden onderzocht of er grond is om op de voet van art. 15 Brussel II-bis het gerecht in Duitsland te verzoeken zijn bevoegdheid uit te oefenen teneinde de behandeling van de zaak van de Nederlandse rechter over te nemen.