Vorming en secretie van speeksel

Speeksel wordt geproduceerd door verschillende speekselklieren. Daarnaast bevat mondvloeistof een kleine hoeveelheid serumeiwitten, die via de creviculaire vloeistof in de mondvloeistof terechtkomen.

De grootste bijdragen aan speeksel leveren de oorspeekselklieren (gl. parotise), de onderkaakspeekselklieren (gl. submandibulares) en de speekselklieren onder de tong (gl. sublinguales).

Anorganische bestanddelen variëren sterk, afhankelijk van stimulatie; vooral Na+, K+, Cl- en HCO3 -. Minder sterk variëren Ca2+, Mg2+ en fosfaat.

De ionensamenstelling van primair speeksel lijkt op die van bloedplasma: door resorptie in het afvoerkanaal worden Na+- en HCO3 --ionen geresorbeerd en K+-ionen gesecreteerd. Gevolg van deze resorptieprocessen is dat de mondvloeistof hypotoon is ten opzichte van serum.

Speekselsecretie is een neuronaal gereguleerd proces. Secretie van eiwit door acinaire cellen wordt gestimuleerd door adrenerge stimuli. Cholinerge stimuli zetten cellen aan tot secretie van water en ionen.