Online behandelen: Literatuurreview

Dankzij technologische innovaties heeft E-health de laatste decennia een sterke ontwikkeling doorgemaakt. Dit uit zich onder meer in de groei van online behandeling, ook wel internetbehandeling, internettherapie of teletherapie, binnen de GGZ. Daarnaast zijn deze ontwikkelingen door de COVID-19 pandemie in een stroomversnelling geraakt, ook in de context van de zorg voor kinderen met ernstige dyslexie. Er is een systematische literatuurstudie (systematic review) uitgevoerd. Het doel daarvan was om inzicht te krijgen in de effectiviteit van online behandeling van kinderen met (ernstige) dyslexie. De effectiviteit werd onderzocht op het gebied van lees(-en spelling)uitkomsten. De zoektocht leverde slechts een zeer beperkt aantal relevante studies op die in de zoekperiode (2010-januari 2022) gepubliceerd zijn. Deze vier studies kenden bovendien verschillende beperkingen, zoals kwesties rondom de steekproefselectie (aantal studies betrof kinderen met leesachterstand en niet specifiek gediagnosticeerde dyslexie), steekproefgrootte en het ontbreken van controlecondities (vergelijking tussen online en inperson behandeling en/of wachtlijstgroep). Een recente studie die wel een vergelijking maakte tussen effectiviteit van online en in-person behandeling bij een grote steekproef van kinderen met ernstige dyslexie toonde even positieve effecten van de online behandeling als de in-person behandeling aan. De kennisbasis over de effectiviteit van online behandelen is dus beperkt. Desondanks zijn de bevindingen voorzichtig positief: online behandelen lijkt een positiever resultaat op de korte termijn op te leveren op lees(-en spelling)uitkomsten dan geen behandeling. Er zijn ook aanwijzingen dat effecten van online behandelingen vergelijkbaar zijn met die van in-person behandeling. Op basis van de beperkte studies zijn er geen aanwijzingen dat online behandeling een negatieve invloed heeft op de behandelkwaliteit. Een belangrijke conclusie is echter dat de kennisbasis op dit moment te beperkt is: meer onderzoek naar effectiviteit van online behandelen is nodig. Allereerst moet een dergelijk effectonderzoek zowel de korte-termijn als langere termijneffecten op het gebied van geletterdheid in kaart brengen. Daarnaast dienen ook de uitkomsten op het gebied van affectieve factoren in kaart worden gebracht, aangezien de dyslexiebehandeling is gericht op zowel het remediëren van de lees-spellingproblemen als het leren omgaan met de blijvende handicap. Tot slot is het daarom ook van belang om te onderzoeken in welke mate aspecten die de behandelkwaliteit kunnen beïnvloeden effect hebben op online (vs in-person) behandeling. Het betreft dan bijvoorbeeld het perspectief van de behandelaar op het uitvoeren van een online behandeling, de therapeutische relatie tussen behandelaar en kind(systeem) en individuele verschillen tussen kinderen in hun ontvankelijkheid voor online behandeling (tegenover in-person behandeling). Voor praktijken die online behandelingen inzetten is het van belang dat zij ook bij deze vorm van behandelen de behandelkwaliteit goed vormgeven en monitoren. Het gaat dan bijvoorbeeld om behandelcompetentie van de behandelaar, behandeltrouw van de behandelaar en de cliënt en de kwaliteit van de therapeutische relatie.