De kunst van het investeren in de electriciteitssector

Met zekere regelmaat duiken in de media berichten op over private stroombedrijven die te weinig zouden investeren. Echter het valt te betwijfelen of een private stroomsector van nature geneigd zal zijn tot maatschappelijk suboptimale investeringen. Het is bovendien een misvatting dat de overheid een goede investeerder zou zijn. Verstoringen bij investeringsbeslissingen als gevolg van marktfalen (een te hoge discontovoet; een verleiding tot misbruik van marktmacht) zijn mogelijk, maar verstoringen door reguleringsfalen zijn zeker zo schadelijk en dienen daarom met prioriteit te worden weggenomen.

In dit essay identificeren we een viertal beleidsvraagstukken die met urgentie opheldering verdienen, om investeringsbeslissingen van private partijen in de stroomsector te verbeteren:

Duidelijke prijs- en kwaliteitsregulering voor netwerkdiensten, en ruime contracteervrijheid in productie en levering van stroom. Beperking van contracteervrijheid en prijsaftopping in de stroomlevering leiden tot het onaantrekkelijk maken van investeren in reserve- en piekcapaciteit.
Een helder en werkbaar aansprakelijkheidsregime bij stroomstoringen, zodat de maatschappelijke schade van stroomstoringen geïnternaliseerd kan worden bij investeringsbeslissingen. Hiervoor is beter inzicht in de ervaren schade nodig, om te voorkomen dat willekeurige schadebedragen de investeringsbeslissingen gaan sturen.
Beleidsconsistentie, op het gebied van prijs- en kwaliteitsregulering maar ook op het gebied van privatisering, ontvlechting en toezicht. Een wankelmoedig reguleringsregime brengt private partijen ertoe een hogere onzekerheids- en risicomarge in investeringsbeslissingen mee te nemen. Marktpartijen hebben behoefte aan heldere en scherpe regels, die door een voorspelbare toezichthouder streng gehandhaafd kunnen worden. Onzekerheid en zwak toezicht beperken de investeringsdrang, waardoor de private investeringen onder het maatschappelijk optimale investeringsniveau komen;
Een goed Europees speelveld. Dat betekent meer interconnectie, en gelijke spelregels voor binnenlandse en buitenlandse partijen. Ook betekent het helderheid over schijnbaar autarkische regels, in het bijzonder om te voorkomen dat artikel 23 van de Europese Elektriciteitsrichtlijn wordt misbruikt voor bescherming van nationale posities.