Gedragstherapeutische behandeling van een sterk gedragsgestoorde en agressieve patiënt

Sluitstuk van de opleiding tot cognitief gedragstherapeut bij de Vereniging voor Gedragstherapie en Cognitieve Therapie (VGCt) is sinds jaar en dag het uitvoeren en verslagleggen van de zogenaamde ‘N=1’: een geanonimiseerde gevalsstudie van doorgaans enkele tientallen pagina’s, waarin het gedragstherapeutisch proces volgens de regelen der kunst volledig wordt doorlopen. De VGCt beschikt over een archief met ruim drieduizend van deze gevalsstudies. Uit dit archief is een gevarieerde bloemlezing van fraaie en instructieve gevalsstudies samengesteld die dit najaar verschijnt bij Boom uitgevers Amsterdam. Dit artikel is daaruit een voorpublicatie. Het beschrijft de gedragstherapeutische behandeling door Maria Wolterinck (gesuperviseerd door Gerrit Nevenzeel) van een destijds (in 1986) zogeheten ‘sterk gedragsgestoorde en agressieve’ patiënt. Deze gevalsstudie illustreert ten eerste de geschiktheid van gedragstherapie voor patiënten bij wie een verstandelijke beperking (waarschijnlijk) een rol speelt. Een tweede interessant aspect van deze gevalsstudie is de onwilligheid van de patiënt om aan zijn gedwongen behandeling mee te werken. Het is deze onwilligheid die mede ten grondslag ligt aan de keuze voor token economy. Ten derde valt de gevalsstudie op door haar sterke design. Ten slotte springt deze gevalsstudie in het oog als een fraai voorbeeld van gedragstherapie middels mediatie door een groot aantal steeds wisselende verpleegkundigen.