Het nut van de rode pen: of, hoe en wanneer correctie bijdraagt aan de schriftelijke taalvaardigheid van tweedetaalleerders

Voor veel leerlingen in het Nederlandse voortgezet onderwijs is de instructietaal (het Nederlands) niet hun eerste taal. Onderzoek heeft aangetoond dat deze tweedetaalverwervers hun schoolloopbaan minder succesvol doorlopen dan leerlingen voor wie het Nederlands wel de thuistaal is (bijv. Gijsberts & Herweijer, 2009). Deze achterstand is deels te verklaren uit het feit dat deze leerlingen het Nederlands onvoldoende beheersen om te kunnen voldoen aan de hoge talige eisen die het onderwijs stelt. Aandacht voor taal is daarom van groot belang, niet alleen tijdens de lessen Nederlands maar ook in zaakvaklessen (bijv. biologie, aardrijkskunde). Veel meertalige scholen passen dan ook een taalgerichte benadering toe in hun vakonderwijs (bijv. Hajer & Meestringa, 2004). Binnen deze benadering wordt (onder andere) groot belang gehecht aan het bieden van voldoende mogelijkheid tot zowel mondelinge als schriftelijke taalproductie en het geven van feedback op taalgebruik. In dit artikel staat feedback op schriftelijke productie centraal.
Eén van de cruciale vragen is hoe die feedback op het schriftelijke taalgebruik van tweedetaalleerders eruit moet zien. Een gangbare vorm van talige feedback is correctieve feedback (CF). CF kan gedefinieerd worden als elke indicatie aan de leerder dat zijn gebruik van de doeltaal niet correct is (Lightbown & Spada, 2006, p. 197). Hoewel CF in de onderwijspraktijk veelvuldig gebruikt wordt, is de effectiviteit van deze feedbackmethode al decennia lang onderwerp van een fel academisch debat (bijv. Truscott, 1996). De vragen die in dit onderzoek centraal staan, zijn of, hoe en wanneer CF een positieve bijdrage levert aan de schriftelijke taalvaardigheid van anderstalige leerlingen in het voortgezet onderwijs. Dit artikel bespreekt de resultaten van twee empirische studies en vertaalt deze vervolgens naar implicaties en suggesties voor de onderwijspraktijk.