Het juridisch kader als pedagogische ruimte

Iedere jeugdige heeft recht op veilige, ondersteunende en verzorgende opvoedingssituaties waarin het zich zo optimaal mogelijk kan ontwikkelen. Soms komt een gezonde ontwikkeling echter in het gedrang door onveilige of ongunstige kind- en gezinsomstandigheden. Als intensieve (gezins)ondersteuning onvoldoende effectief is gebleken om de veiligheid van het kind te waarborgen, kan een (tijdelijke) uithuisplaatsing een passend alternatief zijn. Echter is dit een zeer ingrijpende bemoeienis in het gezinsleven, waardoor de pedagogische basis van de jeugdige dramatisch verandert. Een deel van de voor de jeugdige vanzelfsprekende personen (vrienden, familie) en professionals verdwijnen (leerkrachten, ambulant ondersteuners). Het (inter)nationale recht stelt speciale eisen aan gedwongen behandeling van jeugdigen. Nederland heeft zich met het ratificeren van het Europees Verdrag van de Rechten van de Mens (EVRM) en het Internationaal Verdrag van de Rechten van het Kind (IVRK) verbonden om de rechten van de jeugdige te waarborgen en te eerbiedigen.
Het doel van dit proefschrift was om een bijdrage te leveren aan de wetenschappelijke kennis over hoe het recht en de pedagogiek samen komen in het dagelijkse werk van jeugd- en gezinsprofessionals in de gesloten residentiële jeugdhulp. Dit proefschrift laat zien dat het werk van jeugd- en gezinsprofessionals versterking behoeft. Het juridisch kader en het handelen van de professional beïnvloeden elkaar. Residentiële jeugdhulpinstellingen en professionals moeten zorgdragen dat de rechten, maar ook de plichten, van jeugdigen en hun ouders in de jeugdhulp op de juiste manier worden geborgd door zich te richten op de ontwikkeling en het perspectief voor de jeugdigen. Wat iemand precies nodig heeft, verschilt per individu. Om de juiste afwegingen te kunnen maken in het belang van jeugdigen en ouders en meer recht te doen aan hun (rechts)positie zullen professionals meer gebruik moeten maken van de ruimte die de juridische kaders hen geeft. Dit vraagt om bewustwording bij zowel de organisatie als de professional van het belang en de waarde van de ruimte binnen de juridische kaders en een concreet instellingsbeleid met focus op het kinderrechtenperspectief.