Vriendschap sluiten met je vijand's vijand: interacties tussen planten en de predatoren van herbivoren

Planten kunnen niet weglopen voor hun vijanden en moeten zich daarom verweren. Zo kunnen ze zich onsmakelijk, giftig of ondoordringbaar maken voor geleedpotige planteneters. Echter, planten blijken zich niet alleen direct, maar ook op indirecte wijze te kunnen beschermen door de vijanden van planteneters aan zich te binden. Dergelijke samenzweringen tegen planteneters waren al zeker 50 jaar bekend van interacties tussen bepaalde planten en mieren. In de laatste 20 jaar is het echter duidelijk geworden dat vrijwel alle planten hulp bieden aan de vijanden van hun eigen vijanden. De geraffineerde vorm waarin die hulp wordt geboden, wordt nu stapje voor stapje opgehelderd. Zo kunnen planten na insectenvraat tamelijk specifieke, chemische alarmsignalen afgeven die roofinsecten gebruiken om hun prooi te vinden. Planten kunnen ook hun vorm veranderen, zodanig dat rovers beter toegang krijgen tot plekken waar de planteneters zitten. Tevens kunnen planten voedselpakketjes en schuilplekken verschaffen op een manier die alléén de overleving van rovers - en niet die van planteneters - bevordert. Hoewel de empirische evidentie voor samenzweringen tussen organismen van verschillende trofische niveaus zich opstapelt, is er nog geen sluitende theorie die verklaart hoe die verschijnselen onder invloed van natuurlijke selectie kunnen ontstaan en blijven bestaan. De reden daarvoor is dat nog moet worden aangetoond dat samenwerking tussen planten en rovers bestand is tegen ‘bedriegers’. Denk aan mutant-planten die - belaagd of niet - altijd chemisch alarm afgeven, mutant-planteneters die de plant niet opmerkt en mutant-rovers die ook de plant eten. Een nieuwe theorie is wel in aantocht.