Het strafrechtelijke antwoord op de oorlog in Oekraïne

Het ligt voor de hand dat er meer en meer aandacht is voor de reactie die er vanuit het strafrecht zou moeten komen op de oorlog in Oekraïne. Er waren al aanwijzingen dat Poetin en de Russische strijdkrachten zich na de annexatie van de Krim in de periode 2014-2022 op het grondgebied van Oekraïne schuldig hebben gemaakt aan oorlogsmisdrijven en misdrijven tegen de menselijkheid (zie ICC Prosecutor Report on Preliminary Activities van 2019, in het bijzonder paragrafen 267 – 280).

Vanaf februari 2022 tot op de dag van vandaag is er eveneens aanzienlijk bewijs van door de Russen gepleegde oorlogsmisdrijven, zoals het aanvallen van burgerdoelen en het gebruik van cluster bommen (voor gebruik van clusterbommen door de Russen in het Syrische conflict, zie dit blog).

Naast het plegen van oorlogsmisdrijven -en misdrijven tegen de menselijkheid in de periode 2014-2022-, hebben Poetin c.s. zich twee keer schuldig gemaakt aan het misdrijf agressie; eerst door de annexatie van de Krim en de oorlog in Oost Oekraïne in 2014-2022, en vervolgens met de grootscheepse aanval op Oekraïne in februari 2022.

In dit blog ga ik in op de mogelijkheden en beperkingen van de strafrechtelijke reactie op de oorlog in Oekraïne, op internationaal en nationaal niveau. Ik richt me daarbij op het Internationaal Strafhof (ICC) en Nederland, en op door de Russen gepleegde, en mogelijk nog te plegen, oorlogsmisdrijven en het misdrijf agressie.