Industrie en diensten in beeld: kwantitatieve fase van een SWOT analyse van de Nederlandse industrie

In de media wordt gesteld dat de industrie in een aantal jaren grotendeels uit Nederland zou verdwijnen. Het zou dan met name gaan om de verplaatsing van de industrie (en R&D activiteiten) naar Midden- en Oost-Europa respectievelijk Azië. Deze uitspraken lijken niet altijd even genuanceerd en zijn niet altijd even goed onderbouwd. Omdat de industrie van groot belang is voor de samenhang van de economie en voor het concurrentievermogen, is het van groot belang dat deze geconstateerde tendens met onderzoek wordt onderbouwd dan wel gerelativeerd.

Mede naar aanleiding van bovenstaande verplaatsingstendens heeft het Ministerie van Economische Zaken heeft een industriebrief geschreven waarin per industriële sector aandacht wordt besteed aan de kansen en bedreigingen en hoe hierop door de overheid in samenwerking met bedrijfsleven en de kennisinstellingen zal worden ingespeeld.

Bij de voorbereiding van deze industriebrief is inzicht in de internationale positie van de Nederlandse economie gewenst. Als onderdeel hiervoor zijn voor verschillende kenmerken van de economie gegevens verzameld. De voornaamste bron van de gegevens zijn verschillende bestanden van de Organisation for Economic Co-operation and Development (OECD), zoals de OECD-indicatoren database, STructural ANalysis (STAN) database, de Analytical Business Enterprise Research and Development database (ANBERD), en de International Direct Investment database. Terwijl de OECD-bronnen het voordeel hebben dat de data goed vergelijkbaar zijn, hebben zij het nadeel dat de gegevens niet altijd heel recent geactualiseerd zijn. Er is steeds met de meest recente cijfers gewerkt. Toch kwam het er in de praktijk op neer dat de meeste reeksen niet verder dan de periode 1990-2001 gaan. In deze notitie wordt een deel van de cijfers gepresenteerd.

De internationale vergelijking gebeurt in deze notitie systematisch in twee stappen. Eerst worden de Nederlandse gegevens vergeleken met die van (I) een zestal vergelijkbare landen en vervolgens met die van (II) een viertal landen die een bedreiging zouden vormen voor de Nederlandse industrie.

Deze gegevens worden aan kort samengevat in een ruwe SWOT analyse, waarbij de ‘sterke en zwakke punten, en kansen en bedreigingen’ voor de Nederlandse industrie en dienstensectoren in kaart worden gebracht