Amsterdam, die mooie stad, is gebouwd op palen [Bespreking van: E. Beukers (2015) De Bosatlas van Amsterdam]

De verbinding van de Amsterdamse haven met de Noordzee
heeft zich in de loop de eeuwen verlegd. Amsterdam lag aan
het IJ en de meest logische route voor de schepen was via Pampus
over de Zuiderzee naar Texel en vandaar verder. De Zuiderzee was
ontstaan tijdens doorbraken vanuit de Noordzee in de 12e en 13e
eeuw. In de 18e eeuw begon de vaargeul naar Amsterdam dicht te
slibben door een combinatie van gemiddeld lage stroomsnelheden
in het IJ, de geleidelijke zeespiegelstijging en de sedimentlast van
het Zuiderzeewater. De Amsterdamse haven werd minder goed
bereikbaar en dat versterkte de concurrentiepositie van andere
havens, vooral die van Rotterdam, waar dit probleem minder
speelde. Voor de economie van Amsterdam was het belangrijk
een goede verbinding met zee te behouden. Het verzanden van de
vaargeul werd nog nijpender toen er grotere schepen gebouwd
werden. De bestuurders zetten aanvankelijk in op het gereedmaken
van het Noordhollands kanaal naar Den Helder, maar
dit was een tijdrovende en dus geldverslinde route. De druk nam
toe om een ambitieus plan te realiseren: de aanleg van het Noordzeekanaal.
De belangrijkste onderdelen daarvan waren het droogleggen
van het IJ en het Wijker Meer, de aanleg van een kanaal
door de nieuwe polders, het doorgraven van de duinstrook en het
bouwen van pieren opdat de schepen vanuit het nieuwe kanaal
relatief diep zeewater konden bereiken. De nationale regering gaf
in 1863 toestemming om dit plan te realiseren. In hetzelfde jaar
kreeg Rotterdam toestemming om de Nieuwe Waterweg aan te
leggen. De ontwikkeling van de Amsterdamse havenuitgang is
dus nauw verbonden met de Hollandse kustdynamiek.
Meer kaarten