Asterdorp, een Amsterdamse geschiedenis van verheffing en vernedering

In 1927 verrees op een industrieterrein in Amsterdam-Noord een woonwijk van 132 huisjes met een muur er omheen: Asterdorp. Hier plaatste de Gemeentelijke Woningdienst gezinnen die ‘ontoelaatbaar’ werden geacht voor andere gemeentewoningen en corporatiewoningen. Het doel was om deze gezinnen om te vormen tot ‘nette’ gezinnen. Ruim 450 gezinnen (samen 3000 mensen) hebben er tot 1940 gewoond. De meeste geselecteerde gezinnen weigerden echter om naar dit dorp te gaan, ook al verspeelden ze daarmee hun recht op een sociale huurwoning. De leegstand bedroeg 40%. In het begin van de oorlog hebben er korte tijd daklozen uit Rotterdam gewoond en in 1942-1943 was Asterdorp een concentratiewijk voor Joodse gezinnen. Na de oorlog is vergeefs geprobeerd van het dorp een normale woonwijk te maken. In 1955 is Asterdorp gesloopt.
Alle fasen van de levensgeschiedenis van het dorp worden van binnenuit belicht: het ontstaan, het functioneren, het einde. Aan de hand van archiefonderzoek en gesprekken met ex-bewoners en een voormalige opzichteresse (alle gevoerd in 1983 en 1984), reconstrueert en evalueert ‘Asterdorp’ de drijfveren van de makers (zowel politici als ambtenaren) en belicht het de gevolgen voor de bewoners.
Terugkijkend luidt de conclusie dat Asterdorp een oplossing was voor een niet bestaand probleem. Asterdorp was ook niet bedoeld om een bepaalde groep op te voeden maar diende als een schrikbeeld voor al die duizenden arbeidersgezinnen uit krotten die naar normale gemeentewoningen en corporatiewoningen mochten verhuizen. Wie zich niet gedroeg zou immers naar Asterdorp worden gestuurd.