In dienst van beleid of in dienst van de democratie? Een studie naar de waarden achter overheidscommunicatie

Ruim twaalf jaar na het verschijnen van het rapport van de commissie Toekomst Overheidscommunicatie is communicatie als verantwoordelijkheid van de overheid een belangrijk gespreksthema en een springlevende vakdiscipline. Met enige goede wil kunnen we concluderen dat communicatie - in de terminologie van het rapport - een plek in het hart van het beleid heeft veroverd. Toch blijft er heel wat onduidelijk over de communicatieve functie van de overheid. Op de normatieve vraag ‘waarom de overheid zou moeten communiceren’, zijn uiteenlopende antwoorden denkbaar. De vraag is in praktijk en wetenschap echter nauwelijks onderwerp van discussie. Hierdoor blijft ook de positionering van overheidscommunicatie als vakdiscipline onvoldoende scherp. Reflectie op de elementaire waarden achter het vakgebied kan thema’s laten verschijnen die zich nu aan het oog onttrekken. In dit artikel onderzoeken de auteurs welke waarden en motieven in theorie en praktijk worden verbonden aan communicatie als overheidsfunctie. Daartoe is een inhoudsanalyse uitgevoerd van een aantal jaargangen van vijf Nederlandse tijdschriften (praktijk en wetenschap). Geconcludeerd wordt dat communicatie voor vakprofessionals vooral een instrument is om beleidsdoelen te ondersteunen. De mogelijkheid om met overheidscommunicatie gericht bij te dragen aan democratische waarden, komt mondjesmaat ter sprake, niet zozeer binnen de communicatiewetenschap, als wel binnen de bestuurskunde.